1. Kỹ thuật quản lý trồng trọt
(1) Mật độ thích hợp
Chọn một lô đất thịt pha cát cao, bằng phẳng, dễ thoát nước, sâu, màu mỡ, có rãnh sâu và luống cao. Chiều rộng luống là 120 cm, với 2 hàng trên mỗi luống và khoảng cách giữa các hố là khoảng 25-30 cm. Có 2-3 cây trên mỗi hố và khoảng 10,000 cây được trồng trên mỗi mu. Đào luống và bón phân lót thật sâu. Giữ cho ruộng khô ráo và không có nước, thông thoáng và thấm ánh sáng. Bón 75 kg phân hỗn hợp hoặc (2000-2500 kg phân chuồng và 25 kg phân hỗn hợp) trên mỗi mu.
(2) ươm cây con khỏe mạnh
Đậu mắt đen dễ nảy mầm và thường không cần ngâm để nảy mầm. Đất dưới cùng của luống cây con nên được nén chặt, tốt nhất là đất thịt dày 6 cm, để ngăn rễ cọc đâm vào đất và phát triển nhiều rễ xơ. Điều này sẽ gây ra thiệt hại nghiêm trọng cho hệ thống rễ khi cấy cây con. Do đó, khi cây con có một cặp lá thật, chúng có thể được cấy bằng đất. Không thích hợp để cấy cây con lớn. Nếu điều kiện cho phép, cây con có thể được trồng trong chậu dinh dưỡng hoặc khay cắm, với hai hoặc ba cây con trên một chậu.
Sử dụng luống cách nhiệt hoặc bầu dinh dưỡng để ươm cây con, đồng thời khử trùng dụng cụ trồng cây giống để cây con không bị nhiễm bệnh. Cấy ghép trước khi lá kép đầu tiên phát triển. Việc cấy vào chậu dinh dưỡng có thể bị trì hoãn cho đến khi cây con có 2-3 lá kép. Việc cấy ghép nên được thực hiện vào những ngày nắng.
Khi gieo hạt trực tiếp, cần tiến hành xen canh sau mỗi 7-10 ngày sau khi cây con mọc lên hoặc sau khi cấy để làm tơi đất và giữ ẩm, và cần để cây con phát triển để thúc đẩy rễ phát triển. Cần dừng xen canh sau khi dây leo đã vươn dài.
(3) Giá đỡ hợp lý
Khi cây nảy mầm dây leo, cần phải giâm cành. Sử dụng giá xương cá hoặc giá chữ X, cao 2-2,5 mét, cách gốc cây 10-15 cm, mỗi lỗ một cọc, sâu 15-20 cm và khi hai giá giao nhau, đặt một cọc ngang tại giao điểm của 4/5 phần giữa trên và buộc chặt. Việc dẫn dây leo lên giá thường được thực hiện vào buổi trưa hoặc buổi chiều vào ngày nắng. Không nên làm khi sương chưa khô hoặc trời đang mưa để tránh làm gãy dây leo và lá. Việc dẫn dây leo nên được thực hiện theo hướng ngược chiều kim đồng hồ.
Chiều cao của vật liệu có tác động trực tiếp đến năng suất. Nếu thấp quá sẽ không thông gió, lá không được tiếp xúc với ánh nắng sẽ ảnh hưởng đến quá trình quang hợp.
(4) Ngăn chặn sự tăng trưởng quá mức ở giai đoạn đầu và lão hóa sớm ở giai đoạn sau
Trong giai đoạn đầu của đậu mắt đen, không nên bón quá nhiều phân để tránh bón quá nhiều phân và nước gây ra sự phát triển quá mức. Nói chung, nước phân được bón một lần sau khi cây còn sống. Sau khi nụ, hoa và thu hoạch, cần tăng cường cung cấp phân bón và nước. Nói chung, bón thúc 2-3 lần và bón 750-1000 kg phân người và nước tiểu động vật cho mỗi mu mỗi lần. Nếu không thể bón phân do mưa lớn, có thể bón 5-10 kg urê vào hố giữa của khoảng cách hàng. Vào mùa thu, bón thúc toàn bộ.
Không bón phân đạm ở giai đoạn cây con để tránh cây sinh trưởng quá mức, lá to, thông gió và truyền ánh sáng kém, và chậm hình thành quả. Trước khi ra hoa và hình thành quả, nhu cầu về phân bón và nước không cao. Nếu bón quá nhiều phân và nước ở giai đoạn cây con, sẽ khiến thân và lá phát triển quá mạnh, các nút ra hoa và hình thành quả tăng lên, số lượng cụm hoa giảm, chồi bên nảy mầm và hình thành các dây leo rỗng ở phần giữa và phần dưới, sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất.
Sau khi cây ra hoa và đậu quả, đặc biệt là sau khi thu hoạch lứa quả đầu tiên, cần bón thêm phân và nước. Tổng cộng cần bón 50 kg phân hỗn hợp 45% và 4 kg urê cho mỗi mu, và nên bón phân cách nhau 8-10 ngày để thúc đẩy ra hoa, kéo dài thời gian thu hoạch và tăng năng suất. Đối với bón thúc, nên tuân thủ nguyên tắc bón mỏng vào giai đoạn đầu và bón dày trong thời kỳ ra hoa và đậu quả. Lưu ý rằng sau khi thu hoạch lứa quả đầu tiên, cần bón urê để tăng lượng phân đạm, có tác động lớn hơn đến năng suất.
(5) Cắt tỉa hợp lý
Dựa vào đặc điểm thân và sự hình thành cụm hoa của cây đậu mắt đen, người ta áp dụng một số kỹ thuật cắt tỉa sau:
① Loại bỏ các nụ ở gốc. Tất cả các nụ bên ở các nút bên dưới cụm hoa đầu tiên của thân chính phải được loại bỏ để thúc đẩy ra hoa sớm.
② Cắt tỉa eo thân cây. Hầu hết các đốt trên cụm hoa đầu tiên đều có cả nụ hoa và nụ lá. Đặc điểm của nụ hoa và nụ lá là: nụ hoa phì đại, lá bắc nhăn nheo và thô, hai nụ mọc cạnh nhau, nụ lá nhỏ và hình ngọn đuốc, lá bắc phẳng và nhẵn. Trong giai đoạn cây con, các nụ lá non trên mỗi đốt hỗn hợp nên được cắt bỏ kịp thời để thúc đẩy sự phát triển của nụ hoa. Khi các nhánh bên mọc ra, có thể để lại một lá và véo, và nút đầu tiên của dây leo bên có thể được sử dụng để tạo thành cụm hoa.
③ Bẻ ngọn theo nhóm, ở giai đoạn giữa và cuối, các cành bên mọc ở phần giữa và phần trên của cây chính cần được tỉa sớm. Nếu điều kiện phân bón và nước đầy đủ, cây phát triển mạnh thì không nên chèn ép các cành bên này quá nhiều, sử dụng dây leo bên phù hợp để đậu quả.
④ Phần ngọn của cây nho chính, khi cây chính dài 2,2-2,3 mét, phần ngọn sẽ thúc đẩy sự hình thành các nụ hoa phụ trên mỗi chùm hoa và tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu hoạch quả.
⑤ Tỉa lá, nếu phân bón và nước quá đầy đủ, cây phát triển quá mạnh, thông gió kém, có thể loại bỏ quá nhiều lá, cành, lá già, lá bị bệnh.
⑥ Bộ kỹ thuật cắt tỉa này dựa trên nguyên tắc trồng dày đặc, chủ yếu dựa vào thân chính để ra quả, tăng số lượng cụm hoa và quả trên thân chính để đạt năng suất cao.
(6) Thu hoạch kịp thời
Sau khi gieo, quả non có thể được thu hoạch sau khoảng 60 hoặc 40 ngày. Sau khi ra hoa, quả phải được thu hoạch đúng thời điểm khi chúng đã phát triển đầy đủ, mềm và hạt vừa mới lộ ra sau khoảng 7-12 ngày.
Khi thu hoạch không làm hỏng các chồi khác trên chùm hoa và không hái quả cùng với cuống hoa. Nhấn vào phần đế của vỏ quả và nhẹ nhàng xoay chúng sang trái và phải trước khi hái chúng.
2. Kỹ thuật phòng trừ sâu bệnh
(1) Bệnh gỉ sắt đậu mắt đen
Triệu chứng
Bệnh gỉ sắt là một loại bệnh thường gặp trên đậu mắt đen. Bệnh thường xảy ra ở giai đoạn giữa và cuối của quá trình sinh trưởng của đậu mắt đen. Bệnh chủ yếu gây hại cho lá. Trong những trường hợp nghiêm trọng, thân, cuống lá và quả đều có thể bị ảnh hưởng. Ở giai đoạn đầu của bệnh, những đốm nhỏ màu vàng xuất hiện ở mặt sau của lá, hơi nhô lên rồi lan rộng thành các mụn nước màu nâu đỏ. Sau khi các mụn nước vỡ ra, bột màu nâu đỏ sẽ được giải phóng. Đây là một loại bệnh rất dễ nhận biết.
Phương pháp phòng ngừa và kiểm soát
①Phòng trừ sâu bệnh: Luân canh với các loại cây trồng không phải họ đậu khác trong 2 đến 3 năm. Trồng trên luống cao, trồng với mật độ hợp lý, đào mương thoát nước, bón nhiều phân lân, kali để tăng cường sinh trưởng và khả năng kháng bệnh của cây. Cắt tỉa cành kịp thời, loại bỏ cây bị bệnh và hư hỏng kịp thời sau khi thu hoạch, đưa ra khỏi ruộng để tiêu hủy tập trung nhằm giảm nguồn vi khuẩn trong ruộng.
② Kiểm soát bằng hóa chất: Phun thuốc trừ sâu ở giai đoạn đầu của bệnh, phun cách nhau 7 đến 10 ngày giữa các lần phun, phun 2 đến 3 lần liên tiếp. Thuốc trừ sâu có thể là 40% chất nhũ hóa flusilazole đậm đặc ở độ pha loãng 6000 đến 8000 lần, hoặc 10% hạt difenoconazol phân tán trong nước ở độ pha loãng 1000 đến 1500 lần, hoặc 15% bột thấm triadimefon ở độ pha loãng 1000 lần, v.v.
(2) Thối rễ đậu mắt đen
Triệu chứng
Mầm bệnh chủ yếu lây nhiễm vào rễ hoặc gốc thân của cây, tạo ra các đốm nâu hoặc đen trên bộ phận bị bệnh, thường lan từ rễ bên sang rễ chính khiến toàn bộ hệ thống rễ bị thối và hoại tử. Lá của cây bị bệnh chuyển sang màu vàng từ dưới lên trên, héo dần từ mép lá nhưng không rụng, cuối cùng toàn cây héo và chết. Khi độ ẩm cao, sợi nấm màu trắng và nấm mốc màu hồng phát triển từ gốc thân cây. Cây bị bệnh dễ nhổ bỏ, rễ bị nứt, vỏ rụng.
Phương pháp phòng ngừa và kiểm soát
① Phòng trừ nông nghiệp: chọn giống chín sớm, gieo hạt sớm đúng thời vụ, trồng theo luống; tăng cường bón phân lân, kali, phân hữu cơ phải phân hủy hoàn toàn; và thực hiện luân canh cây trồng trong vòng 2-3 năm với rau cải bắp và hành tỏi.
② Kiểm soát bằng hóa chất: Để ngăn ngừa và kiểm soát bệnh thối rễ, trước tiên đất phải được khử trùng. Sử dụng 50-120kg vôi sống trên mỗi mu đất kết hợp với việc chuẩn bị đất để bón hoặc sử dụng 3-5kg bột thấm ướt loại bỏ nấm đất 70%, thêm 50-100kg đất mịn, trộn đều , rải đều vào hố gieo hạt, phủ một lớp đất mịn rồi cấy hoặc gieo hạt. Ở giai đoạn đầu của bệnh, tưới vào rễ 500 lần methyl thiophanate 70% và 300 lần carbendazim 50%.
(3) Bệnh cháy lá đậu mắt đen
Triệu chứng
Bệnh chủ yếu gây hại ở thân, lá hoặc quả. Bệnh xảy ra ở thân, chủ yếu ở gần các đốt, đặc biệt là gần mặt đất. Ở giai đoạn đầu của bệnh, bộ phận bị bệnh xuất hiện những đốm màu nâu đen sũng nước, sau đó lan ra khắp thân rồi chuyển sang màu nâu, co lại. Thân và lá phía trên phần bị bệnh sẽ héo và chết. Khi độ ẩm cao, nấm mốc trắng phát triển trên bề mặt bộ phận bị bệnh. Sau khi bệnh xảy ra, trên lá xuất hiện những đốm nâu sẫm gần như hình tròn hoặc không đều, trên bề mặt có lớp mốc trắng thưa thớt.
Phương pháp phòng ngừa và kiểm soát
①Phòng ngừa và kiểm soát nông nghiệp: Thực hiện luân canh cây trồng trong hơn 2 năm. Sử dụng phương pháp canh tác luống ở vùng đất ngập nước trũng, trồng với mật độ hợp lý và thoát nước kịp thời sau khi mưa. Đốt các cành bị bệnh sau khi thu hoạch.
② Phòng trừ bằng hóa chất: Khi bệnh mới phát, phun 200 lần bột ướt nhôm triethyl phosphate 40%, hoặc 500 lần bột ướt mangan ethyl 70%, hoặc 500 lần bột ướt metalaxyl.mangan kẽm 58%, hoặc 500 lần bột ướt chlorpyrifos 64%, hoặc 800 lần bột ướt đồng metalaxyl 50%, hoặc 600 lần dung dịch nước purike 72,2%. Phun 10 ngày một lần, tổng cộng phun 2 đến 3 lần.
(4) Bệnh héo đậu đũa
Triệu chứng
Đậu mắt đen có thể bị ảnh hưởng từ cây con đến cây trưởng thành, và bệnh nghiêm trọng hơn trong giai đoạn ra hoa đến đậu quả. Khi bệnh xảy ra, nó thường bắt đầu từ những chiếc lá gần mặt đất hơn từ dưới lên trên. Ở giai đoạn đầu, nó héo và rũ xuống vào buổi trưa, và trở lại bình thường vào buổi sáng và buổi tối, như thể nó bị mất nước. Sau đó, nó héo và không thể phục hồi, và cuối cùng toàn bộ cây chết. Mô mạch ở gốc thân và rễ chuyển sang màu nâu và rễ bị thối. Khi trời ẩm, một lớp nấm mốc màu hồng phát triển trên bề mặt của phần bị bệnh.
Phương pháp phòng ngừa và kiểm soát
①Phòng trừ sâu bệnh: Luân canh với các loại cây trồng không phải họ đậu trên 3 năm, bón phân hữu cơ không mang vi khuẩn, đã phân hủy hoàn toàn để có kết quả tốt hơn; trộn hạt giống với 5% bột thấm carbendazim chiếm 0,5% trọng lượng hạt hoặc ngâm hạt trong dung dịch formaldehyde 40% 300 lần trong 4 giờ, rửa sạch bằng nước sạch sau khi ngâm rồi gieo.
Trong thời kỳ sinh trưởng của đậu mắt đen, bón phân hỗn hợp đạm, lân, kali theo xu hướng sinh trưởng để tránh bón đạm quá nhiều. Tránh thời kỳ nhiệt độ cao khi tưới nước, tưới nước thường xuyên với lượng nước nhỏ, tránh ngập úng với lượng nước lớn. Nên cắt bỏ lá bệnh kịp thời, khi cây bị bệnh nặng có thể nhổ bỏ và chôn sâu bên ngoài ruộng.
②Phòng trừ bằng hóa chất: Phun urê, kali dihydrogen phosphate, axit humic và các loại phân bón lá khác lên lá để thúc đẩy cây sinh trưởng mạnh mẽ và cải thiện khả năng kháng bệnh của cây; khi cây bị bệnh, phương pháp trực tiếp và hiệu quả nhất là tưới nước cho rễ. Trong giai đoạn đầu của bệnh, sử dụng 800 lần bột thấm thiophanate-methyl 70%, 500 lần bột thấm carbendazim 50%, 600-800 lần bột thấm dichlorodiphenyltrichloroethane 70% hoặc 500-600 lần bột thấm chlorpyrifos 40% và tưới một lần sau mỗi 7-10 ngày, với 250 ml chất lỏng cho mỗi cây.
(5) Bệnh mốc than ở đậu mắt đen
Triệu chứng
Bệnh có thể xảy ra từ giai đoạn cây con đến cây trưởng thành, bệnh nặng hơn ở giai đoạn giữa và cuối sinh trưởng, chủ yếu gây hại lá và gây rụng lá. Ban đầu, các đốm màu đỏ hoặc tím xuất hiện ở cả hai mặt của lá, sau đó lan rộng thành các đốm màu nâu nhạt gần như hình tròn. Bề mặt được bao phủ dày đặc bởi nấm mốc giống như bồ hóng, ở mặt sau của lá nhiều hơn ở mặt trước. Trường hợp bệnh nặng, lá bị bệnh khô và rụng sớm.
Phương pháp phòng ngừa và kiểm soát
①Phòng trừ sâu bệnh trong nông nghiệp: Tăng cường quản lý đồng ruộng, bón nhiều phân hữu cơ, tăng cường bón phân lân, kali, gieo hạt sớm đúng thời vụ, tưới nước hợp lý, thoát nước kịp thời sau khi mưa, kịp thời cắt bỏ lá già, lá bệnh, thu hoạch sau khi thu hoạch, thu gom xác bệnh, xác còn sót lại và đốt tập trung, cày sâu đất.
②Phòng trừ bằng hóa chất: Sau khi bệnh phát sinh, phun thuốc bột phèn chua kháng khuẩn 64% thấm nước 600 lần, hoặc carbendazim 25% thấm nước 400 lần, hoặc triadimefon 5% thấm nước 500~1000 lần, hoặc mancozeb 70% thấm nước 600 lần; phun 10 ngày một lần, phun liên tiếp 2~3 lần.
(6) Bệnh virus đậu đũa
Triệu chứng
Bệnh do ba loại virus gây ra: virus khảm dưa chuột, virus khảm rệp đậu mắt đen và virus héo đậu tằm. Đây là một bệnh phổ biến và nghiêm trọng trong sản xuất. Sau khi cây bị nhiễm bệnh, ban đầu trên lá xuất hiện các đốm vàng xanh, sau đó các phần màu xanh đậm dần nhô ra và trở thành mụn cóc. Biến dạng lá là đặc điểm điển hình nhất. Cây bị bệnh nặng phát triển chậm, ngắn và có ít hoa và quả.
Virus ưa nhiệt độ cao và môi trường khô hạn, phạm vi nhiệt độ thích hợp để phát triển là 15-38 độ, vì virus thường xâm nhập qua vết thương. Do đó, khi rệp xuất hiện nhiều, bệnh dễ xảy ra và lây lan.
Phương pháp phòng ngừa và kiểm soát
①Phòng ngừa và kiểm soát nông nghiệp: Luân canh cây trồng hợp lý, chọn hạt giống sạch virus, ngâm hạt trong nước sạch 3-4 giờ trước khi gieo, sau đó ngâm trong 10% trisodium phosphate cộng với màng lipid mới pha loãng 800 lần cho {{ 4 phút; gieo với lượng thích hợp, phun màng lipid mới pha loãng 800 lần sau khi gieo để giữ ấm và ẩm, ngăn đất đóng vảy và cải thiện tỷ lệ nảy mầm của cây con.
② Kiểm soát bằng hóa chất: Trong thời gian bùng phát rệp, phun 2000-3000 lần bột thấm ướt imidacloprid 10% pha loãng. Khi phát hiện thấy cây bị bệnh lẻ tẻ trên đồng ruộng, phun 500 lần bột dễ thấm 20% Virus A hoặc 1000 lần nhũ tương Thuốc chữa bệnh thực vật pha loãng 1,5%.
